Kayakta Üç Katman Kuralı: Sıcak ve Kuru Kalmanın Yolu

En içteki katmanın tek görevi teri cildinizden uzaklaştırmaktır. Bu yüzden pamuklu tişört kayakta en sık yapılan hatadır: pamuk teri emer, tutar ve kurumaz. Islak pamuk, vücut ısınızı kuru havaya göre kat kat hızlı çeker.

Doğru malzeme sentetik (polyester, polipropilen) ya da merinos yünüdür. Sentetik daha hızlı kurur ve daha ucuzdur; merinos ise koku yapmaz ve nemliyken bile sıcak tutar.

İçliğin vücuda oturması gerekir. Bol bir içlik, teri iletmek yerine cilt ile kumaş arasında hava boşluğu bırakır ve işlevini kaybeder.

Ara katman, vücudunuzun ürettiği ısıyı hapseden hava cepleri oluşturur. Polar, ince şişme mont ya da yün kazak bu iş için uygundur.

Buradaki kalınlık, hava koşuluna göre ayarlanmalıdır. -20 °C'ye inen Palandöken'de kalın bir ara katman gerekirken, mart ayının güneşli bir gününde Uludağ'da ince polar yeterli olur.

Ara katmanı çıkarabilir olmanız önemlidir. Kayak fiziksel bir aktivitedir; üç iniş sonrasında terlemeye başlarsınız ve katman çıkarabilmek terin birikmesini önler.

Dış katman iki şeyi aynı anda yapmalıdır: dışarıdan suyu ve rüzgârı kesmek, içeriden nemi dışarı vermek. Bu iki özellik teknik kumaşlarda ayrı ayrı ölçülür.

Su geçirmezlik milimetre cinsinden verilir. 5.000 mm hafif kar için yeterlidir, 10.000 mm ıslak karda oturduğunuzda ıslanmamanızı sağlar, 20.000 mm ise yoğun ve ıslak koşullar içindir.

Nefes alabilirlik g/m²/24saat cinsinden verilir. 10.000 g/m² değeri normal kayak için yeterlidir; daha düşük değerlerde, dışarıdan ıslanmasanız bile kendi terinizle ıslanırsınız.

Kar eteği (powder skirt), montun içine kar girmesini önleyen elastik banttır. Düştüğünüzde farkını hemen anlarsınız.

Çorapta en yaygın hata çift kat giymektir. İki çorap kan dolaşımını kısıtlar ve ayağınız daha hızlı üşür. Tek kat, ince, dikişsiz kayak çorabı doğru olandır.

Eldiven yerine "mitten" (parmaksız eldiven) tercih etmek, üşüyen eller için etkili bir çözümdür: parmaklar birbirini ısıtır. Hassas işler için ince bir iç eldivenle birlikte kullanılabilir.

Katman sistemi soyut bir kural değildir; hangi sıcaklıkta ne giyeceğinizi somut olarak belirler. Aşağıdaki tablo Türkiye'deki merkezlerde karşılaşacağınız sıcaklık aralıklarına göre hazırlanmıştır.

Rüzgârın hissedilen sıcaklığı düşürdüğünü unutmayın: -10 °C'de saatte 30 kilometre rüzgâr, -20 °C gibi hissettirir. Telesiyejde otururken bu etki en yüksektir.

Kayak montunun dış yüzeyinde DWR (Durable Water Repellent) adı verilen bir kaplama bulunur. Bu kaplama suyun kumaşa nüfuz etmeden damlacıklar halinde yuvarlanmasını sağlar.

DWR zamanla ve özellikle kirle birlikte etkisini kaybeder. Belirtisi nettir: kumaşın üzerine düşen kar erimeye ve içeri işlemeye başlar, mont dıştan ıslak görünür. Bu duruma "wetting out" denir ve nefes alabilirliği de bozar.

Yaygın bir yanılgı, kirli montun daha az ıslanacağıdır; gerçek tam tersidir. Kir DWR'yi bozar, bu yüzden kayak kıyafeti düzenli yıkanmalıdır — ama normal deterjanla değil, teknik kumaş deterjanıyla. Yumuşatıcı kesinlikle kullanılmamalıdır; nefes alabilir membranı tıkar.

Yıkamadan sonra düşük ısıda kurutucuda ya da ütüyle hafif ısı uygulamak DWR'yi kısmen canlandırır.

Kiraladığınız kıyafetlerde bu bakım bize aittir: her kiralamadan sonra profesyonel çamaşırhanede teknik deterjanla yıkanır ve su iticiliği yenilenir. Yılda bir kez kayan biri için bu, satın almaya göre en somut avantajlardan biridir.